کومسک
(COMCEC)
”کمیته دائمی همکاریهای اقتصادی و بازرگانی سازمان کنفرانس اسلامی“ (Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of Islamic Conference- COMCEC) موسوم به ”کمیته کومسک“ یکی از کمیتههای تخصصی سازمان کنفرانس اسلامی میباشد که در سال 1981 و با تصویب اجلاس سران اسلامی بنیان نهاده شد و ریاست و میزبانی جلسات آن به کشور ترکیه واگذار گردید. همزمان با ایجاد کمیته کومسک، به منظور تحکیم همکاریهای اقتصادی و تجاری فیمابین کشورهای عضو، سران کشورهای اسلامی طی سومین اجلاس خود در سال 1981، برنامهای را تحت عنوان ”برنامه عمل“ (Plan of Action) در ده بخش مورد تصویب قرار دادند و برای هر یک از بخشهای ده گانه آن که عبارت بودند از: 1) کشاورزی و مواد غذایی، 2) صنعت، 3) انرژی، 4) تجارت، 5) ارتباطات، 6) امور مالی و پولی، 7) علوم و تکنولوژی، 8) نیروی انسانی، 9) جمعیت بهداشت و 10) همکاریهای فنی، اهدافی در نظر گرفته شد که میبایستی از طریق همکاری جمعی فیمابین کشورهای عضو، اهداف مذکور محقق گردد.
در حقیقت تصویب برنامه عمل چهارچوب فعالیت و ماموریت کمیته کومسک را مشخص نمود. علاوه براین، کمیته کومسک که فعالیت رسمی خود را در سال 1984 آغاز نمود، (بر طبق اساسنامه خود) با هماهنگی با کنفرانس وزرای امور خارجه کشورهای اسلامی و دبیرخانه سازمان کنفرانس اسلامی، مسئولیت پیگیری و اجرای قطعنامههای مرتبط با همکاری اقتصادی، مصوب اجلاس سران اسلامی را به عهده دارد. کمیته مذکور همچنین مسئول مطالعه تمامی ابزارهای ممکن و ارائه راهکارهای مناسب جهت تحکیم همکاریهای اقتصادی فیمابین کشورهای اسلامـی مـیباشد. بالاخـره اینکه، کلیه نهادهای اقتصادی ایجاد شده تحت سازمان کنفرانس اسلامی گزارش فعالیت خود را به کمیته مذکور ارائه و کمیته مزبور نیز با هماهنگی با کنفرانس وزرای امور خارجه کشورهای اسلامی، برخی از این گزارشها را به اجلاس سران اسلامی ارائه مینماید.
بطور خلاصه میتوان گفت که کمیته کومسک در حقیقت مصوبات اقتصادی سران اسلامی را پیگیری و اجرا مینماید، ابزارهای مکانیزمها، نهادها و ترتیبات لازم جهت تحکیم و تقویت همکاری اقتصادی فیمابین کشورهای اسلامی را با مشارکت و همفکری آنها ایجاد مینماید و همچنین مجمعی است جهت تبادل نظر و تجربیات کشورهای عضو و اتخاذ یک موضع مشترک در خصوص موضوعات مهم اقتصادی مطرح در سطح بینالمللی و منطقهای.
ساختار:
کمیته کومسک از لحاظ ساختار اداری، دارای سه نهاد بنامهای مجمع عمومی، کمیته پیگیری و کمیته ناظر بر فعالیت نهادهای اقتصادی وابسته به سازمان کنفرانس اسلامی میباشد که مختصراً در خصوص هر یک از نهادهای فوق، توضیحاتی ارائه میگردد:
1) مجمع عمومی (General Assembly) یا اجلاس وزراء. مرکب از وزراء یا نمایندگان ارشد کلیه (56) کشورهای عضو میباشد که ارگان اصلی و تصمیمگیرنده کمیته کومسک است که زیر نظر و به ریاست رئیس کمیته یعنی رئیس جمهور ترکیه فعالیت مینماید و هر ساله در فصل پاییز (معمولاً ماه نوامبر) یک اجلاس عادی برگزار مینماید.
2) کمیته پیگیری (Follow up Committee) این کمیته که مرکب از یازده کشور عضو میباشد (سه عضو دائمی و هشت عضو منتخب مجمع عمومی) وظیفه پیگیری و اجرای مصوبات و قطعنامههای صادره توسط مجمع عمومی، ارائه گزارش پیشرفت کار، استماع گزارشهای اولیه که نهایتاً به اجلاس وزراء ارائه میگردد و همچنین تهیه پیشنویس دستور کار اجلاس مجمع عمومی را به عهده دارد. این کمیته هر سال در فصل بهار (معمولاً ماه مه) یک اجلاس برگزار مینماید.
3) کمیته ناظر بر فعالیت نهادهای اقتصادی وابسته به سازمان کنفرانس اسلامی یا کمیته دورهای
(Sessional Committee) که متشکل از مسئولین نهادهای فرعی و موسسات اقتصادی وابسته به سازمان کنفرانس اسلامی میباشد. نمایندگان نهادهای مذکور گزارش فعالیت خود را به جلسه کمیته مزبور ارائه مینمایند و پس از بحث و تبادل نظر پیرامون گزارشات مذکور، این کمیته گزارشات نهایی را به اجلاس وزراء ارائه مینماید. جلسات این کمیته همزمان و یا چند روز قبل از اجلاس مجمع عمومی برگزار میگردد.
عملکرد:
کمیته کومسک در طول عمر خود و با مشارکت کشورهای عضو و سایر نهادهای سازمان کنفرانس اسلامی، در راستای اجرای برنامه عمل، مصوبات اقتصادی سران اسلامی و به منظور تسهیل و ارتقاء همکاریهای اقتصادی فیمابین کشورهای اسلامی، فعالیتهای مختلفی را انجام داده است که اهم نتایج حاصله از این فعالیتها عبارتند از:
1) برگزاری اولین اجلاس در زمینههای مختلف: کشاورزی، صنعت، حمل و نقل، ارتباطات، امور زیربنایی، کار و تامین اجتماعی و ... در سطح وزراء مربوطه از کشورهای اسلامی همزمان با جلسات مجمع عمومی کمیته کومسک،
2) تهیه و تدوین استراتژی جدید جهت اجرای برنامه عمل با توجه به تغییرات حادث در صفحه بینالمللی از زمان تصویب برنامه عمل در سال 1981،
3) نهاد هماهنگکننده برگزاری جلسات کارشناسی (Expert Group Meeting -EGM) در زمینههای مختلف برنامه عمل،
4) مبتکر ایجاد شبکه اطلاعات تجاری کشورهای اسلامی که با مشارکت و محوریت ”مرکز اسلامی توسعه تجارت“ (ICDT) محقق گردید،
5) مبتکر ایجاد ”صندوق تامین مالی صادرات“ (EFS) برای توسعه صادرات کشورهای اسلامی که توسط بانک توسعه اسلامی تاسیس و راهاندازی شده است،
6) مبتکر ایجاد ”شرکت اسلامی بیمه سرمایهگذاری و اعتبار صادراتی“ (ICIEC) جهت ارتقاء مبادلات تجاری و افزایش جریان سرمایهگذاری فیمابین کشورهای اسلامی که با مشارکت بانک توسعه اسلامی تاسیس گردید و فعالیت می نماید،
7) هماهنگکننده برگزاری نمایشگاههای تجاری کشورهای اسلامی،
8) مبتکر برگزاری اجلاس سالانه نمایندگان بخش خصوصی کشورهای اسلامی با مشارکت اتاقهای بازرگانهای کشورهای عضو،
9) نهاد پیگیریکننده الحاق کشورهای اسلامی به موافقتنامههای اقتصادی مطروحه و مصوب در چارچوب سازمان کنفرانس اسلامی، که کمیته کومسک به منظور لازمالاجرا شدن موافقتنامههای مذکور که زیربنا و بستر همکاریهای اقتصادی را فراهم می آورد تلاش مینماید،
10)هماهنگکننده برگزاری نشست های ”کمیته مذاکرات تجاری“ (این کمیته پس از لازمالاجرا شدن موافقتنامه نظام ترجیحات تجاری، جهت کاهش تعرفههای تجاری فی مابین کشورهای عضو تاکنون دو دور مذاکرات تجاری را با حضور نمایندگان کشورهای عضو و با حضور نمایندگان وزارت بازرگانی کشورمان، برگزار نموده و پروتکل تعرفه ترجیحات تجاری را جهت امضاء کشورهای عضو نهایی نموده است)
11)فراهم آوردن مجمعی جهت تبادل نظر کشورهای عضو در خصوص موضوعات مهم اقتصادی با هدف نزدیک کردن مواضع مختلف کشورهای عضو به یکدیگر.
مضافا به موجب اساسنامه کمیته کومسک، مجمع عمومی کمیته مذکور سه نایب رئیس از سه منطقه جغرافیایی( آسیا، آفریقا و اعراب) سازمان کنفرانس اسلامی را انتخاب می نماید که به مدت سه سال به عضویت دفتر کمیته کومسک و همچنین کمیته پیگیری کمیته کومسک در می آیند. با توجه به اینکه سه سال پیش کشور اندونزی از سوی کشورهای آسیایی به این سمت برگزیده شد، پس از پایان دوره سه ساله عضویت کشور اندونزی و بر اساس رایزنی هایی که در این خصوص فی مابین هیات کشورمان و کشورهای عضو آسیایی دیگر صورت پذیرفت، سرانجام جمهوری اسلامی ایران برای یک دوره سه ساله (1388-1386) به عنوان نایب رئیس کمیته کومسک به نمایندگی از کشورهای آسیایی انتخاب گردید.